Veel N-VA-supporters lijken werkelijk te geloven dat ze door de andere partijen "geflikt" zijn. Die andere partijen menen dan weer dat de N-VA zichzelf buiten spel heeft gezet.
Het past in de traditie om voor alles wat misloopt een schuldige te vinden. Of om zichzelf altijd weer als slachtoffer te presenteren van boosaardige 'anderen'. De werkelijkheid is natuurlijk iets prozaïscher. Onderhandelingen zijn onderhevig aan zekere wetmatigheden. Ik geef een aantal voorbeelden.
Als negen partijen onderhandelen over een akkoord, en de standpunten van deze partijen vrij gelijkmatig op één schaal kunnen worden aangeduid - van "helemaal akkoord" naar "helemaal niet akkoord" (met een grote staatshervorming bijv.) - dan zal het uiteindelijke resultaat het dichtst aanleunen bij het middelpunt. Dit middelpunt is het minst aanvaardbaar voor de twee uitersten op de schaal. Het risico is dan ook groot dat zij afhaken. Dat is met N-VA en FDF dan ook gebeurd. Begrijpelijk, maar onvermijdelijk.
Wie een gerecht bereidt, moet zich realiseren dat niet alle mogelijke ingrediënten ongestraft gecombineerd kunnen worden. Spaghetti en chocolade kunnen op zichzelf heel lekker zijn, maar gooi ze samen en het gerecht is niet te vreten. Is dat de schuld van de spaghetti? Van de chocolade? Nee. Van de kok? Ja wat het samenvoegen betreft, nee wat de feitelijke onverenigbaarheid betreft.
Wie het status quo verdedigt, is altijd in het voordeel. Het status quo kan de uitkomst zijn van een beslissing, maar is per definitie altijd de uitkomst van een niet-beslissing. Zo konden Franstaligen grote stappen in de financiering van gewesten en gemeenschappen blokkeren en kon Vlaanderen de uitbreiding van Brussel afblokken. Echter zullen beide partijen naar hun achterban toe benadrukken wat ze niét hebben binnengehaald en minimaliseren wat de andere partij evenmin heeft bekomen (“Het is nogal evident dat ze dat niet hebben bekomen, meneer! Het zou er nog aan moeten mankeren!”)
Kortom, het verlies van de N-VA (én het FDF) tijdens de communautaire onderhandelingen stond in de sterren geschreven. Het zoeken naar ‘schuldigen’ is dan ook een absurde aangelegenheid. Elke partij heeft in eer en geweten een standpunt ingenomen over het voorstel-di Rupo. Het was het positiefst onthaalde voorstel tot nu toe. De grootste dwarsliggers waren mathematisch misbaar. Er zijn winnaars en verliezers; geen schuldigen en slachtoffers.
Ik verwijt de N-VA dan ook niet dat ze eruit is gestapt. Ik verwijt de N-VA dat ze uit electoraal opportunisme het belang van wetmatigheden negeert. Maar ook dat is wellicht een wetmatigheid: wie kiezers wil aantrekken, moet elke gelegenheid aangrijpen om de tegenstander verdacht te maken. De jongste peilingen bewijzen dat dat loont, en nog het meest bij een publiek dat zich van die wetmatigheden niet bewust is en alles terugvoert tot hoogstindividuele ‘schuld’ en dito slachtofferschap…








Nieuws