Volgens Hans Bonte heeft Barack Obama gelijk wanneer hij stelt dat de volgende kredietcrisis wel eens een gevolg zou kunnen zijn van het al te lichtzinnig uitdelen van kredietkaarten en moeten we daar nu tegen ingrijpen.
Ook in campagnetijden worden soms waarheden verkondigd. Barack Obama waarschuwt de Amerikaanse bevolking dat kredietkaarten wel eens de oorzaak zouden kunnen zijn van een nieuwe kredietcrisis die volgt op de huidige crisis veroorzaakt door rommelhypotheken. 'Credit cards could turn into the next subprime crisis'. Hij deed deze uitspraak in een periode waar de Amerikaanse rommelhypotheken nog volop de financiële wereldmarkt op zijn grondvesten doet daveren en zelfs de Amerikaanse regering aanzet om falende banken te nationaliseren - de operatie wordt geraamd op 200 miljard dollar - en extra miljarden overheidsgeld ter beschikking te stellen van andere banken. Alles op te hoesten door de belastingbetaler. De ontwrichting van de financiële markt laat zich inmiddels ingrijpend voelen over de gehele wereld en treft ook onze economie bijzonder hard.
Intussen komt premier Leterme niet verder dan mee te delen dat er geen reden is tot paniek. Het is nochtans de hoogste tijd dat ook ons land in actie schiet. Er zijn grondige redenen om de waarschuwing van Obama ernstig te nemen en er alles aan te doen opdat de huidige kredietcrisis niet wordt opgevolgd door een nieuwe crisis veroorzaakt door 'rommelconsumentenkredieten'. Indien een nieuwe kredietcrisis de kop opsteekt in de VS zal hij immers veel sneller en met (nog) grotere kracht de grote plas oversteken dan de hypotheekcrisis. Dit vloeit voort uit het feit dat in tegenstelling tot de hypotheekmarkt onze markt van consumentenkredieten meer en meer gelijkenissen vertoont met de Amerikaanse situatie. De Europese consument wordt - onder meer onder impuls van de Amerikaanse marktleider Citigroup - in sneltempo aangeleerd om op krediet te leven. De Europese consument wordt meer en meer een kopie van de Amerikaanse consument en de Europese consumentenkredieten gelijken - in tegenstelling tot de hypothecaire leningen - als twee druppels water op de Amerikaanse kredietproducten.
Dat de consumentenhonger meer en meer gestild wordt met dure kredieten, valt af te lezen uit het recente jaarrapport van de Nationale Bank van België. Het aantal consumentenkredieten is de voorbije tien jaar met 50 percent gestegen. Eind juni 2008 stonden er in ons land liefst 5.491.316 consumentenkredieten geregistreerd voor een totaal bedrag van 36,6 miljard euro. De Belg heeft duidelijk leren leven op krediet.
De 'democratisering' van de kredietkaarten is er niet zomaar gekomen. Banken en financiële instellingen doen dit niet voor de mooie ogen van de consument. Het is big business. De reclame en promotiebudgetten swingen de pan uit. De kredietgevers vechten om klanten. Je kunt geen straat meer door of geen krant of website meer openen of je wordt geconfronteerd met reclame voor goedkope kredieten. Op de parkeerterreinen van warenhuizen, in de Brusselse winkelstraten of metrostations of in de wachtrijen op luchthavens: overal kom je kredietventers tegen. Zelfs op de truien van de Rode Duivels verschijnt sinds kort het logo van de marktleider inzake consumentenkredieten. Voor zo goed als elke aankoop wordt een krediet voorgesteld. Een nieuwe flatscreen of gsm, een nieuw salon, een Citytrip of wintervakantie? Voor alles is een krediet beschikbaar. De kredietverstrekking voor consumptiegoederen is (vooralsnog?) een bijzonder lucratieve zaak. De intresten op dergelijke kredieten liggen een veelvoud hoger dan bij andere kredieten, net zoals de doorgerekende kostenpercentages. Het wettelijk maximale jaarlijkse kostenpercentage voor kredietkaarten ligt op 19procent. Daarnaast is een klant van een consumentenkrediet een potentiële klant voor andere (langetermijn)kredieten.
Maar er is een serieuze schaduwkant. Meer en meer gezinnen geraken erdoor in de knoei en slagen er niet langer in de kredieten en hun hoge intresten terug te betalen. De cijfers zijn verontrustend. Het voorbije jaar steeg zowel het aantal wanbetalers als het aantal achterstallige kredieten. De Nationale Bank registreerde 340.066 wanbetalers, samen goed voor 491.009 achterstallige kredieten. Intussen wordt een belangrijk deel van de factuur afgewenteld op de belastingbetaler. Het voorbije jaar zaten 67.422 gezinnen in een collectieve schuldenregeling, een toename met meer dan 10 percent op jaarbasis. Gelijktijdig tellen de OCMW's historische records op het vlak van het aantal schuld- en budgetbegeleidingen. Net zoals de hypotheekcrisis in essentie is veroorzaakt door het feit dat een toenemende groep consumenten niet in staat bleek om de financiële engagementen na te komen zal de hype van het consumentenkrediet als een luchtbel uit elkaar spatten op het moment dat teveel consumenten in de problemen geraken. De ravage in de financiële sector zal des te groter zijn. In vergelijking met de hypotheekcrisis beschikken de kredietverstrekkers immers over geen enkel onderpand.
De politieke vraag is of de regering deze evolutie op zijn beloop laat of een beleid ontwikkelt dat het risico op een tweede hypotheekcrisis vermindert. Zo is het aangewezen om de huidige commerciële praktijken bij consumentenkredieten zwaar aan banden te leggen en zwaar op te treden tegen onverantwoord verstrekte kredietproducten. Er moet streng worden opgetreden tegen de (massaal aanwezige) misleidende reclame voor goedkoop krediet en misleidende producten - zoals doorlopende kredieten - moeten uit de markt worden geweerd. De regering-Leterme heeft zich het voorbije half jaar geen zier geïnteresseerd getoond in deze belangrijke problematiek. Integendeel, de huidige ministers van Economie en Financiën gedragen zich als de loopjongens van de kortzichtige consumentenpolitiek van de kredietverstrekkers. Laat ons hopen dat de huidige kredietstorm de regering wakker schudt om vooralsnog maatregelen te treffen om een nieuwe kredietcrisis te snel af te zijn. Paniek is niet nodig, politieke wil des te meer.
Hans Bonte (SP.A) is parlementslid
Deze tekst werd gepubliceerd met uitdrukkelijke toestemming van de auteur.






Nieuws