Politicsinfo.be

“Een kapitaalinjectie in Fortis en Dexia was de juiste keuze.” Dat zegt Open Vld-voorzitter Bart Somers vandaag in een interview met de VUM-kranten. “Het was misschien niet de meest verkwikkelijke beslissing maar we hebben gekozen voor het minste kwaad. We nemen die banken structureel niet over. Het is louter een noodmaatregel. Ik ben vooral blij dat de federale regering na 15 maanden immobilisme heeft aangetoond dat ze op de juiste manier kan reageren en haar verantwoordelijkheid kan opnemen.”

Het Nieuwsblad/ De Standaard van 1 oktober 2008

“We beleven heel zorgwekkende tijden', stelt Somers. 'Gelukkig hebben we nu een regering. Mochten we de N-VA gevolgd zijn, dan was Fortis vandaag misschien failliet.' De Open VLD-voorzitter wil de Belgische controle-instanties niet met de vinger wijzen. 'We zijn het slachtoffer geworden van onverantwoord gedrag in de VS. Dat heeft een domino-effect gehad. Maar we moeten wel lessen trekken uit de situatie'.

Een liberaal die met de glimlach banken nationaliseert?

Bart Somers: 'Ideologisch was het misschien niet de meest verkwikkelijke beslissing, maar het was wel de juiste. Als Fortis echt in de problemen was gekomen, zouden er 1,6 miljoen mensen onder geleden hebben. Het was kiezen voor het minste kwaad. Er moet wel worden nagedacht hoe we de spelregels opnieuw kunnen definiëren. Liberalisme staat niet gelijk met de wet van de jungle. We nemen die banken ook niet structureel over. Het is een noodmaatregel en de bedoeling is die zo snel mogelijk op de markt te brengen als de beurs zich herstelt. Hopelijk wordt het een nuloperatie of halen we er zelfs voordeel uit.'

Volgens de socialisten is deze crisis het bewijs dat het liberalisme niet werkt.

'Ach. Voor de socialisten staat socialisme blijkbaar nog altijd gelijk met het nationaliseren van bedrijven. Als dit de manier is waarop ze de moderne sociaaldemocratie invullen, dan hoop ik dat ze dat verhaal de volgende maanden volhouden. Het slechtste wat we nu kunnen doen, is elkaar de zwartepiet toespelen.'

De overheid pompt miljarden in de banksector, maar dat geld wordt vervolgens gebruikt om de gouden parachutes van de topmannen te betalen. Kan dat?

'Dat is een zaak die de bedrijven zelf moeten regelen. Het is niet aan de overheid om dat te bepalen. Maar bij Fortis zijn wij nu ook aandeelhouder en moeten we daartegen optreden. Iedereen voelt dat er een ethisch probleem is. Ik hoop dat de raden van bestuur van andere bedrijven zich ernstig vragen stellen over de manier waarop dergelijke regelingen worden uitgewerkt, maar het is niet aan de overheid om in te grijpen.'

Open VLD is altijd voor zelfregulering geweest. Is dit niet het moment om een stap verder te gaan?

'Ik denk dat zoiets contraproductief werkt. Er is een verschil tussen liberalisme en kapitalisme. Een markt vereist spelregels, maar liberale spelregels. Transparantie en concurrentie zijn kenmerken van een liberale samenleving.'

Veel mensen hebben de indruk dat de winsten worden geprivatiseerd en de verliezen genationaliseerd?

'Het klopt niet dat alle verliezen worden genationaliseerd. Wie aandelen Fortis heeft, heeft de voorbije dagen ook verloren. Als liberaal wil ik niet dat de overheid de verliezen compenseert van iedereen die op de beurs speelt. Maar de overheid moet erover waken dat het fundamentele vertrouwen van de spaarder en belegger wordt veilig gesteld.'

Uw partij is in heel de crisis weinig zichtbaar. Vincent van Quickenborne en Karel De Gucht zitten in het buitenland, Patrick Dewael heeft klappen gekregen in het politieschandaal...

'Iedereen weet dat het reddingsplan op de achtergrond is uitgewerkt door liberalen. Onze opdracht is op een actieve manier meewerken aan oplossingen. Niet pluimen op onze hoed steken. Weet u waarom de regering zo goed werk levert? Omdat ze goed luistert naar Luc Coene (de vicegouverneur van de Nationale Bank en ex-kabinetschef van Guy Verhofstadt, red.). Ik ben vooral tevreden dat we na 15 maanden verlamming eindelijk een regering hebben die op de juiste manier reageert en haar verantwoordelijkheid opneemt. Maar het herstellen van het vertrouwen van de spaarders is slechts een eerste stap. Nu moet het vertrouwen in de overheid en de economie worden hersteld. Dat wordt de inzet van de begrotingsbesprekingen. Er moet een begrotingsoverschot worden geboekt zonder de belastingen te verhogen en we moeten ervoor zorgen dat er jobs worden gecreëerd.'

Maar er is geen geld?

'Er is wel geld als je keuzes durft te maken. Bovendien kan je ook maatregelen nemen die niet veel kosten maar wel een grote impact hebben. Een van de grote uitdagingen is de koopkracht en de welvaart van de gepensioneerden versterken. Vandaag zit 25 procent van de 65-plussers onder de armoedegrens. Tegen 2016 zit 40 procent van de 75-plussers onder die grens. Wij willen dat elke gepensioneerde een indexsprong ook echt netto voelt. Nu komen sommige gepensioneerden na een indexaanpassing in een hogere belastingsschaal terecht. Daardoor krijgen ze netto minder in de hand. Die mensen krijgen dat uiteindelijk wel terug in hun afrekening. Maar ik vind dat ze daar niet op hoeven te wachten.'

Vindt u dat Patrick Dewael nog geloofwaardig is als vicepremier?

'Ik denk dat hij nog heel geloofwaardig is. Absoluut. Komaan, iedereen weet wat daar gebeurd is. Een mevrouw op zijn kabinet heeft haar examen vervalst om een benoeming te bekomen. En ze heeft ervoor gezorgd dat niemand op het kabinet of de minister daar iets van wist.'

Wat dacht u toen het kartel CD&V/N-VA uiteen spatte?

'Ik heb daar geen leedvermaak bij. Ik weet zelfs niet of wij daarbij winnen. Je kan vanuit een eng partijstandpunt ook zeggen dat CD&V met de N-VA erbij permanent verlamd zou worden. Vijftien maanden lang heb ik onderhandeld over het communautaire en het sociaal-economische. Beide dossiers werden onmogelijk gemaakt door de N-VA. Of het uiteenvallen een goede zaak is voor de partij weet ik niet. Maar het is in elk geval een goede zaak voor het land. Je moet mij niet vragen daar triestig om te zijn. Net zoals ik geen sympathie heb voor het FDF. Op communautair vlak is dat een agressieve partij.'

Gelooft u in de communautaire garanties van de Franstaligen?

'Ik geloof niet in garanties. Er is maar een garantie als er een akkoord is. Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) heeft nu een belangrijke verantwoordelijkheid om de onderhandelingen te doen slagen.'

Is premier Leterme goed bezig?

'Ja. In deze zaak zit hij volledig op onze lijn, hopelijk blijft dat zo.'