In 1995 werd België wakker geschud door de dood van de 16-jarige Kim Saadeldin. Hij was opgepakt voor het (bescheiden) gebruik en kweken van cannabis. Zonder enige kans op verdediging kreeg hij van de jeugdrechter de zwaarste straf: opsluiting in de jeugdstrafinstelling in Mol. Het werd zijn dood. Op 21 november 1995 stierf Kim in Mol aan een hartstilstand.
Meer dan zes jaar later probeert de ministerraad haar nieuwe drugsnota door allerlei juridische hindernissen te loodsen. Tijdens de ministerraad van 18 januari bleek dat het niet eenvoudig zal worden om de drugsnota die dezelfde ministerraad begin 2001 voorstelde, goedgekeurd te krijgen. De partijen zijn niet zo eensgezind over het thema als ze laten blijken en na de goedkeuring van de ministerraad moet de nota nog aan de commissie Justitie en het parlement voorgelegd worden.
Politicsinfo schept duidelijkheid in de chaos:
Wat is cannabis?
“Cannabis sativa” is de Latijnse naam voor de plant die in de Vlaamse volksmond hennep wordt genoemd. We spreken ook van: hasjiesj, marihuana, wiet, stuff, dope, ganja, pot, grass, sinsemilla,…
Korte geschiedenis
Cannabis is geen nieuw product, hennepzaadjes en overblijfselen van touwwerk werden teruggevonden in de oudste nederzettingen.
De “Cannabis Sativa”, een product uit het hart van Centraal Azië, werd 4500 jaar geleden geteeld in China. Het werd reeds vroeg in Afrika ingevoerd en overgebracht naar de “Nieuwe Wereld”.
Vanaf de 16de eeuw werd deze plant in Europa geteeld. In de eerste plaats voor de productie van vezels die gebruikt werden in de zeilen en het touwwerk van schepen. In Arabische landen werd de hars van de cannabisplant, reeds eeuwen gebruikt voor zijn geestelijk verruimende eigenschappen. Het gebruik van afgeleide producten van cannabis was in Europa alleen toegelaten voor een elite die de drug voor esthetische, literaire, medische of wetenschappelijke doeleinden aanwendde. In dit opzicht mogen we de berichten over het gebruik van marihuana door de bekende Britse schrijver William Shakespeare interpreteren. Uit onderzoek bleek immers dat pijpen uit het huis van Shakespeare sporen van cannabis bevatten.
Pas vanaf 1950 zijn hasj en de gedroogde bladeren van de plant (marihuana, pot, grass, weed,...) bekend geworden bij grote delen van de bevolking in Europa en de Verenigde Staten.
In 1954 verbood de Verenigde Staten de consumptie van marihuana. Volgens hen zou het gebruik tot geweld en ander niet tolereerbaar gedrag leiden. Onder druk van de VS ondertekenden ook de Europese landen het verbod op cannabisgebruik.
Medische toepassingen
Cannabis is al duizenden jaren bekend in de kruidengeneeskunde. De actieve bestanddelen zijn de “cannabinoïden”, vooral het tetrahydrocannabinol (THC). Het kruid is in de loop van de jaren gepropagandeerd als middel dat de eetlust opwekt, de spieren ontspant, de geest scherpt, de stemming verbetert, kalmerend werkt, angst vermindert en pijn en misselijkheid bestrijdt. Cannabis wordt reeds bij verschillende ziektebeelden toegepast zoals bij chemotherapie bij kankerpatiënten, MS-patiënten, HIV, Glaucoom, chronische pijnen en migraine.
Canada en Nederland zijn de enige landen die het gebruik van marihuana voor medische gebruik toelaten. Door het van overheidswege toegelaten gebruik van cannabis, is het mogelijk om een standaardisering door te voeren en een kwaliteitslabel te garanderen. In alle andere landen worden patiënten alternatieve circuits ingestuurd. Daarbij lopen ze het risico verontreinigde cannabis te krijgen waarbij doseren moeilijk is vanwege het wisselende THC-percentage.
Cannabis schadelijk?
Volgens onderzoek is er ook risico verbonden aan het gebruik van cannabis.
De schadelijkste manier om cannabis te gebruiken, is ongetwijfeld door het te roken. Een jointje bevat twee keer zoveel de kankerverwekkende stof “teer” dan een gewone sigaret. De gewoonte van cannabisrokers om diep te inhaleren voor een optimaal effect, maakt de rookmethode nog schadelijker.
Een Schotse wetenschappelijke studie wijst er ook op dat het roken van cannabis kan leiden tot “emfyseem”, het versneld afsterven van de longblaasjes. Ook gewone tabak roken berokkent de longblaasjes schade, maar bij cannabis is het effect veel sterker. Drie joints per dag hebben volgens de studie een schadelijk effect dat vergelijkbaar is met het roken van twintig gewone sigaretten.
Hasj ondermijnt ook het logisch denkvermogen, vermindert de concentratie en tast het kortetermijngeheugen aan. Een ander mogelijk effect van regelmatig gebruik is de afname van de vruchtbaarheid, maar dit herstelt zich, wanneer het gebruik wordt gestaakt.
Volgens een recent Australisch onderzoek kan veelvuldig cannabisgebruik bij jonge vrouwen leiden tot depressie en angststroonissen.
Een onderzoek aan de universiteit van Harvard bewijst dat het roken van marihuana kan leiden tot hartaanvallen. Mensen van middelbare leeftijd die marihuana roken, hebben in het uur na het opsteken van hun joint vijf maal meer kans om een hartaanval te krijgen. In de uren nadien daalt het risico opnieuw tot normaal. Een vervijfvoudigd risico is niet meteen een probleem voor een normaal gezond persoon, vijf keer weinig is nog steeds weinig. Voor mensen die reeds een verhoogd risico hebben (diabetes, overgewicht, hoge bloeddruk), is een vervijfvoudiging wel problematisch.
Effect
Cannabis bevat tetrahydrocannabinol (THC) en een veertigtal andere chemische stoffen namelijk “cannabinoïden”. THC veroorzaakt het “high” gevoel. In het beste geval is dat een euforisch en relax gevoel, in het slechtste geval geestelijke ongevoeligheid of paranoia.
Cannabis kan worden gerookt, gegeten in bijvoorbeeld spacecake of pannenkoeken of gedronken als thee.
Cannabis heeft de neiging om gevoelens die al in de roker aanwezig zijn, te versterken. Het effect voel je bijna onmiddellijk en kan verschillende uren duren, afhankelijk van de dosis, de sterkte van het product en de wijze waarop het ingenomen wordt. Indien dit via de maag gebeurt, kan het een halve dag duren voor het is uitgewerkt.
Gebruik bij jongeren
Cannabis is bij jongeren razend populair. Dat bewijzen verschillende onderzoeken.
Een onderzoek van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving toont aan dat ruim 45 miljoen Europeanen (18 procent van de 15- tot 64-jarigen) minstens een keer in hun leven cannabis geprobeerd hebben. Een op vier van de 15- en 16-jarigen en bijna 40 procent van de 18-jarigen heeft ooit cannabis gebruikt.
Volgens een onderzoek van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid geeft een kwart van de leerlingen van Belgische secundaire scholen toe dat ze ooit een joint gerookt hebben.
Bij jongens ligt dat percentage nog iets hoger dan bij meisjes.
Er is een verschil in het gebruik tussen jongens en meisjes. Jongens “scoren” beter. Het drugsgebruik op scholen is het hoogst in de leeftijdscategorie van de 17- en 18-jarigen. Zelfs veertig procent van de jongens van die leeftijd zegt ooit al een joint geprobeerd te hebben.
Waarschijnlijk is nieuwsgierigheid de voornaamste verklaring voor het spectaculaire cannabisgebruik bij jongeren. Jongeren experimenteren er op los en het feit dat het gebruik van cannabis verboden is, maakt het alleen maar spannender en stoerder.
(Beter: Om die redenen...) Het is om die redenen dat onderzoekers de cijfers relativeren. Ze wijzen erop dat het gebruik vaak onregelmatig is en dat blijvende gebruikers zeldzaam zijn.
Huidig beleid in België
Vorig jaar stelde de regering haar nieuw drugsbeleid voor. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, blijft het gebruik van cannabis strafbaar. Enig verschil met de vorige regering is dat in sommige gevallen het gebruik van cannabis niet vervolgd wordt.
Het principe is dat wanneer een volwassene met een hoeveelheid cannabis voor eigen gebruik wordt aangetroffen, er geen proces-verbaal meer wordt opgesteld en de volwassene bijgevolg niet vervolgd wordt.
Hierop zijn twee uitzonderingen:
Aanwijzingen van problematisch gebruik (volgens de overheid “een gebruikspatroon dat men niet langer onder controle heeft”);
openbare overlast en gebruik in aanwezigheid van minderjarigen.
Volgens de drugsnota blijft verboden:
Het bezit van een hoeveelheid cannabis die niet bestemd is voor persoonlijk gebruik;
het bezit van harddrugs (cocaïne, heroïne, XTC,...);
de verkoop van alle illegale drugs, inclusief cannabis;
gebruik en bezit van cannabis door minderjarigen. Voor minderjarigen die met cannabis worden aangetroffen, zal er dus steeds een proces-verbaal worden opgemaakt. De ouders zullen in alle gevallen worden verwittigd en gehoord;
cannabis roken in een café of jeugdclub;
het bezitten van zelfgekweekte cannabis (het wordt in de toekomst wel niet meer vervolgd als voldaan wordt aan de bovenvermelde voorwaarden);
het onder invloed van cannabis besturen van een voertuig;
in- en uitvoer. Het invoeren van cannabis blijft verboden maar volwassenen zullen niet meer vervolgd worden als aan bovenstaande voorwaarden voldaan wordt. Het uitvoeren van cannabis wordt niet gedoogd. Ook in Nederland is dit strafbaar. Dit impliceert dat wie zich in Nederland gaat bevoorraden een misdrijf pleegt volgens de Nederlandse wetgeving.
Kritiek op het beleid
De kritiek op het nieuwe beleid van de regering liet niet op zich wachten. Een samenvatting van de belangrijkste kritiekpunten:
Er is op geen enkele manier aangegeven tot welke hoeveelheid cannabis je nog kan spreken van eigen gebruik. Het begrip “overlast” is ook niet duidelijk gedefinieerd. Beide criteria werken de willekeur van politiemensen in de hand.
De huidige regelgeving is strenger voor minderjarigen dan de oude regelgeving en het is juist bij de 16- tot 18-jarigen dat de softdrug razend populair is.
Cannabis blijft in het strafrecht. Druggebruik onder de bovenvermelde criteria is gedepenaliseerd (de gebruiker wordt niet vervolgd) maar blijft toch strafbaar. Tegenstanders van de drugsnota vinden dit een verwarrende maatregel.
Critici vraag zich ook af hoe je in België van de nieuwe wetgeving kan profiteren. Aangezien het verkopen en importeren van cannabis verboden blijft, is het onmogelijk om op een legale manier de softdrug te bekomen.
Beleid in andere landen
- Verenigde Naties
De UNDCP is het uitvoerend orgaan van de VN op het gebied van drugbestrijding. De organisatie helpt landen bij de implementatie van de VN-verdragen en de ontwikkeling van een nationaal drugbeleid. De UNDCP voert ook projecten uit in ontwikkelingslanden.
- Europese Unie
De Europese Unie (EU) beschikt over een Actieplan Drugs 2000-2004. Dit actieplan is het vervolg op het Actieplan Drugs 1994-1999. De hoofddoelstellingen van het nieuwe actieplan zijn:
- het verbeteren van de informatie-uitwisseling in de EU, ten voordelen van een betere evaluatie van het beleid;
- het terugdringen van de vraag, onder andere door verbeterde preventie en zorg;
- het terugdringen van de handel;
- het optimaliseren van de internationale samenwerking;
het coördineren van de verschillende EU-fora die zich met drugs bezighouden, aangezien drugs een pijleroverstijgende problematiek is.
De Europese Unie is ook erg actief op internationaal vlak. Vooral de landen uit Latijns-Amerika, maar sinds kort ook Centraal-Aziatische en Afrikaanse landen worden ondersteund bij de uitwerking van nationale drugbestrijdingsplannen.
- Nederland
Nederland is ongetwijfeld het meest besproken land wat betreft softdrugs. In Nederland wordt de handel in cannabis onder welbepaalde voorwaarden systematisch niet vervolgd. Dit gedoogbeleid leidde tot hevige kritiek vanuit het buitenland. Daarom licht Nederland sinds kort haar drugbeleid toe in de overige Europese landen en werkt ze samen met België (Hazeldonkoverleg) en de andere buurlanden.
Uit opinieonderzoek blijkt dat de Nederlandse bevolking globaal genomen achter het Nederlandse drugbeleid staat.
- Duitsland
Sinds 1998 kiest Duitsland voor een globaal en geïntegreerd drugbeleid met aandacht voor legale drugs, hoewel er geen onderscheid wordt gemaakt tussen hard- en softdrugs in de Duitse wet. Druggebruik op zich is geen strafbaar feit, maar bezit is dat wel. In de praktijk ziet het gerecht vaak af van vervolging bij het bezit van kleine hoeveelheden drugs voor persoonlijk gebruik. De vervolging van cannabisgebruikers heeft sedert 1992 de laagste prioriteit. De dossiers worden geseponeerd indien bepaalde grenswaarden niet zijn overschreden. De grenswaarden verschillen per Länder (deelstaat).
- Luxemburg
Luxemburg werkt nauw samen met haar buurlanden. De Luxemburgse strafwet maakt geen onderscheid tussen hard- en softdrugs. Druggebruik wordt beschouwd als een strafbaar feit, hoewel cannabisgebruik in de praktijk niet wordt bestraft. Gerechtshoven hebben het recht bloed- en urinetests te bevelen wanneer een drugovertreding wordt vermoed. Druggebruikers genieten strafvrijstelling wanneer die hulp inroepen bij een overdosis.
- Frankrijk
Ook in Frankrijk bestaat er geen onderscheid tussen hard- en softdrugs. In theorie is sinds 1970 elk druggebruik strafbaar. In gevallen van drugsmisbruik kan een behandeling worden verplicht. Er zijn geen regionale verschillen in het vervolgingsbeleid hoewel grote steden over het algemeen toleranter zijn. Het bezit van kleine hoeveelheden cannabis voor eigen gebruik, wordt er dan ook zelden vervolgd.
- Groot-Brittannië
In Groot-Brittannië is import, handel, bezit en gebruik van hard- en softdrugs strafbaar. Er is wel een verschil in strafmaat. Drugs worden er verdeeld in drie klassen: A, B en C, afhankelijk van hun schadelijke werking. Heroïne, ecstasy en LSD horen bijvoorbeeld in klasse A en cannabis in klasse B.
In Groot-Brittannië is het “gebruik” van drugs geen misdrijf, met als uitzondering het gebruik van opiaten. Het “bezit” van drugs is wel een misdrijf. Cannabis staat op de B-lijst van verdovende middelen. Er kan ontslag van rechtsvervolging worden verleend voor het bezit van kleine hoeveelheden drugs, en het incidenteel of persoonlijk druggebruik. Vaak worden er toch boetes opgelegd, zelfs voor cannabisgebruik.
Momenteel woedt er een debat over de legalisering van cannabis. De Britse minister van Binnenlandse Zaken, David Blunkett, zegt echter niet van plan te zijn de wet op korte termijn te wijzigen.
- Zwitserland
Het gebruik van cannabis wordt in Zwitserland niet langer bestraft. Het gebruik en het kopen van cannabisproducten voor eigen gebruik zijn niet strafbaar. Bovendien wordt de verkoop van geringe hoeveelheden cannabis niet langer strafrechtelijk vervolgd. Wel mag de drugs geen gezondheidsrisico's inhouden en moet ze aan personen boven de 18 jaar worden verkocht. Zwitserland telt ongeveer 150 shops die cannabis verkopen. De bevoorrading wordt geregeld uit de kweek van cannabisplanten in eigen land.
- Finland
Alle Finse partijen zijn tegen legalisering van (soft)drugsgebruik. De politie beschikt over vergaande bevoegdheden ten behoeve van drugsbestrijding. Voor alle drugsdelicten kunnen aanklagers en rechters afzien van vervolging of veroordeling, als de dader vrijwillig een behandeling ondergaat.
- Zweden
De Zweedse overheid probeert de samenleving drugsvrij te maken door zowel de vraag naar als het aanbod van drugs te reduceren. Het drugsbeleid is niet zozeer gericht op het arresteren van gebruikers, maar op het laten afkicken van verslaafden.
- Denemarken
In Denemarken is er geen verbod op drugsgebruik, maar wel op -bezit. De wet maakt geen onderscheid tussen soft- en harddrugs. In de praktijk wordt dat echter wel gemaakt. Denen die in het bezit zijn van cannabis voor eigen gebruik worden vaak niet vervolgd. Denemarken is met haar vrij liberaal beleid een uitzondering in Scandinavië waar meestal een streng beleid gevoerd wordt.
- Italië
Sinds 1993 wordt drugsgebruik door de Italiaanse justitie slechts aanzien als een overtreding en bestraft met administratieve sancties, zoals het intrekken van een visum, paspoort of wapenvergunning.
- Spanje
Spanje voert net zoals Italië een liberaal drugsbeleid. Gebruik is niet per definitie strafbaar. De wet biedt lokale autoriteiten de mogelijkheid drugsgebruik in een openbare gelegenheid te behandelen als een overtreding. Het bezit van drugs voor eigen gebruik is niet strafbaar.
- Griekenland
In Griekenland is import, handel, bezit en gebruik van hard- en softdrugs strafbaar.
Griekenland heeft een zeer strenge drugwetgeving die ook daadwerkelijk wordt toegepast. De straffen voor dealen gaan van 10 jaar tot levenslang. Er wordt geen verschil gemaakt tussen hard- en softdrugs.
Voor het bezit van een kleine hoeveelheid cannabis kun je al met 18 maanden gevangenis bestraft worden. Voor Grieken kan deze straf omgezet worden in het gedwongen afkicken.
Deze harde aanpak voert Griekenland onder meer omdat het een belangrijk doorvoerland is dat elk jaar een hoog aantal drugsdoden telt.
- Verenigde Staten
De Amerikanen zijn van oudsher de felste drugsbestrijders in de westerse wereld. Dat geldt zowel voor hun binnenlands als buitenlands beleid. Toenmalig president Reagan verklaarde in 1986 drugshandel tot een bedreiging van de Amerikaanse veiligheid.
Begin 2000 leek het er op dat legaliseren in ieder geval bespreekbaar zou worden. Zo toonde voor het eerst de gouverneur van een staat (New Mexico) zich publiekelijk voorstander hiervan. Onder president W. Bush zal het klimaat voor legalisering echter niet verbeteren: reeds als gouverneur van Texas maakte hij duidelijk dat drugsgebruik hard moet worden bestreden.
Publieke opinie
De vraag is hoe de bevolking staat ten opzichte van cannabis en de legalisering ervan. Op dit punt lopen de onderzoeken nogal uiteen.
Een onderzoek gevoerd door wetenschappers van de Universiteit Gent concludeert dat slechts een op zes (zestien procent) Vlamingen het gebruik van softdrugs aanvaardbaar vindt. Het onderzoek dateert van 1998 maar is pas in 2001 gepubliceerd.
Volgens een onderzoek gevoerd door een team van de Brusselse universiteit ULB in opdracht van de Franstalige krant Le Soir twee jaar geleden, vindt tot 44,8 procent van de Belgen dat het roken van softdrugs door de vingers moet worden gezien.
Bronnen: De Standaard, Nrc Handelsblad, Vlaamse en federale overheid, Humo
hetgeen een leuk wetertje is voor mensen kenners 
Nieuws
Site map
SitemapIndex
RSS Feed
